معرفی مرکز

مرکز تحقیقات نانوفناوری دارویی در تاریخ 1391/03/23 موافقت‌نامه اصولی و در تاریخ 1397/08/06 موافقت قطعی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دریافت کرد. این مرکز در سال ۱۳۹۱ در دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی زنجان با هدف پیشبرد اهداف سند چشم‌انداز بیست‌ساله کشور تأسیس شد تا از طریق توسعه و کاربرد نانوفناوری در علوم دارویی، به تولید ثروت، بهبود کیفیت زندگی و پیشرفت کشور کمک کند. 

 

 

محورهای تحقیقاتی مرکز

محورهای پیشنهادی برای فعالیت­های پژوهشی مرکز نانوفناوری دارویی شامل موارد ذیل می­باشد، اما اولویت­های اولیه مرکز بر توسعه نانوسامانه­ های دارورسانی هدفمند و نانوبیومواد مهندسی ­شده می ­باشد.

  •  توسعه سامانه‌های دارورسانی هدفمند مبتنی بر نانوفناوری
  • مهندسی نانوبیومواد برای کاربردهای دارویی و ترمیمی
  • تشخیص و تصویربرداری پیشرفته با نانوفناوری
  • نانوفناوری در تولید واکسن‌های نوین
  • پایداری و زیست‌سازگاری نانومواد دارویی
  • هوش مصنوعی و نانوفناوری در طراحی دارو

 

مراحل تهیه سند برنامه راهبردی

سند برنامه راهبردی مرکز تحقیقات نانوفناوری دارویی زنجان طی سه فصل کاری تدوین شد و برای دوره‌ای 4 ‌ساله (1409-1404) با هدف پیشبرد آرمان‌های سند چشم‌انداز بیست‌ساله کشور در راستای توسعه نانوفناوری دارویی و ارتقای سلامت جامعه طراحی گردید. در گام نخست، کمیته‌ای راهبردی متشکل از ذینفعان کلیدی، شامل اعضای شورای پژوهشی، پژوهشگران، دانشجویان و سیاست‌گذاران، تشکیل شد. سپس، جلسات مشورتی متعددی به‌صورت حضوری و مجازی به‌منظور گردآوری دیدگاه‌ها و پیشنهادات برگزار گردید. در ادامه، تحلیل SWOT به‌منظور شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها با دقت انجام پذیرفت. پس از آن، پیش‌نویس سند با همکاری و مشارکت فعال کمیته تدوین و بازبینی تهیه شد. سند نهایی پس از بازنگری‌های دقیق و اخذ تأییدیه‌های لازم در سه فصل شامل کلیات، برنامه راهبردی و برنامه عملیاتی مرکز برای اجرا آماده گردید. در نهایت، سازوکاری نظام‌مند برای ارزیابی و بازنگری سالانه سند طراحی شد. مستندات جلسات و دعوت‌نامه‌ها در ضمائم ارائه شده است.

  • چشم انداز (Vision)

مرکز تحقیقات نانوفناوری دارویی تا سال 1409 به‌عنوان یک مرکز پیشرو و اثرگذار در توسعه دانش و فناوری نانوفناوری دارویی در سطح ملی و منطقه‌ای، با هدف ارتقاء سلامت جامعه و تجاری‌سازی فناوری‌های نوین شناخته خواهد شد.

  •  رسالت (Mission)

مرکز متعهد به ایجاد بستری برای پژوهش‌های نوآورانه و چندرشته‌ای در حوزه نانوفناوری دارویی است. با رعایت اصول اخلاقی و عدالت، این مرکز به توسعه دانش، توانمندسازی نیروی انسانی متخصص، تبادل یافته‌های علمی در سطوح محلی، ملی، و بین‌المللی، و ارائه راهکارهای مبتنی بر شواهد برای رفع چالش‌های سلامت جامعه می‌پردازد.

  •  ارزش ها (Values(
  •  اخلاق در پژوهش: پایبندی به ارزش‌های اسلامی و انسانی در فعالیت‌های پژوهشی.
  • حرفه‌ای‌گری: رعایت چارچوب‌های علمی و آکادمیک.
  • مسئولیت‌پذیری: تعهد به پاسخگویی در قبال نتایج پژوهش‌ها.
  • شفافیت و صداقت: ارائه اطلاعات دقیق و صادقانه به ذینفعان.
  • عدم تعارض منافع: پرهیز از تصمیم‌گیری‌های متأثر از منافع شخصی.
  • تقدم منافع جامعه: اولویت‌دهی به نیازهای سلامت جامعه.

 

 

 اولویت های پژوهشی مرکز (Research lines)

  • توسعه سیستم‌های دارورسانی هدفمند مبتنی بر نانوفناوری

طراحی نانوذرات و نانوساختارهایی مانند نانوذرات پلیمری، لیپوزومی، یا فلزی و سامانه‌های دارورسانی حساس به محرک (دما، PH یا نور) که بتوانند داروها را به‌صورت هدفمند به بافت‌ها یا سلول‌های خاص (مثل سلول‌های سرطانی) برسانند، با هدف افزایش اثربخشی دارو و کاهش عوارض جانبی در درمان بیماری‌های صعب‌العلاج مانند سرطان، بیماری‌های عصبی و بیماری‌های عفونی. این حوزه می‌تواند به بهبود درمان‌های موجود و کاهش هزینه‌های درمانی کمک کند.

  •  طراحی و ساخت نانوبیومواد برای کاربردهای دارویی و ترمیمی

طراحی و ساخت نانوبیومواد برای استفاده در مهندسی بافت، بازسازی اندام‌ها، یا ترمیم زخم‌های مزمن مانند، نانوکامپوزیت‌ها برای ترمیم استخوان یا غضروف، هیدروژل‌ها برای ترمیم زخم‌ها و نانومواد زیست‌سازگار برای کاشتنی‌های پزشکی. این حوزه کاربردهای گسترده در پزشکی بازساختی، مهندسی بافت، بازسازی اندام‌ها، یا ترمیم زخم‌ها و افزایش کیفیت زندگی بیماران دارد.

 

 

 

موضوعات راهبردی مرکز (Strategic Issues)

  • هم‌افزایی پژوهشی: تقویت همکاری‌های بین‌رشته‌ای در حوزه نانوفناوری دارویی برای پیشبرد پژوهش‌های نوآورانه و یکپارچه
  •  توسعه و اشتراک دانش کاربردی برای پاسخگویی به نیازهای سلامت: تقویت تبادل دانش و یافته‌های پژوهشی با مراکز علمی و صنعتی به‌منظور توسعه پژوهش‌های نانوفناوری دارویی که راهکارهای کاربردی و مؤثری برای پاسخگویی به نیازهای سلامت جامعه و بهبود نظام پزشکی ارائه دهند.
  •  توسعه زیرساخت‌ها: بهینه‌سازی منابع موجود و جذب امکانات جدید برای تقویت ظرفیت‌های پژوهشی و تولیدی مرکز
  • تأثیرگذاری علمی و نوآوری در نانوفناوری دارویی: ارتقای جایگاه مرکز در تولید دانش نوآورانه و کاربردی در حوزه نانوفناوری دارویی، با هدف ارائه راه‌حل‌های علمی تأثیرگذار برای چالش‌های سلامت ملی و منطقه‌ای، تبدیل پژوهش‌های نانوفناوری به محصولات کاربردی با هدف توسعه بازار دارویی و ایجاد ارزش اقتصادی

 

 

تجزیه و تحلیل محیطی (SWOT)

 نقاط قوت (Strength points)

 

S1- حضور متخصصان: بهره‌مندی از اساتید و پژوهشگران متخصص و متعهد در حوزه نانوفناوری دارویی، که ظرفیت علمی مرکز را تقویت می‌کند.

S2- زیرساخت‌های آزمایشگاهی دانشگاهی: دسترسی به امکانات آزمایشگاهی پیشرفته دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی زنجان برای اجرای پروژه‌های تحقیقاتی.

S3- شبکه ارتباطات علمی: برقراری ارتباط مؤثر با مراکز تحقیقاتی داخلی و برخی نهادهای بین‌المللی برای تبادل دانش و تجربه.

S4- قابلیت پژوهش‌های بین‌رشته‌ای: توانایی انجام پروژه‌های نوآورانه با تلفیق نانوفناوری، زیست‌فناوری و سایر علوم مرتبط.

 

نقاط ضعف (Weak points)

 

W1- عدم وجود فضا و آزمایشگاه اختصاصی: نبود فضا و آزمایشگاه مستقل و مجهز، که می‌تواند بهره‌وری پژوهش‌ها را محدود کند.

W2- محدودیت‌های مالی: کمبود منابع مالی پایدار و گرنت‌های اختصاصی برای پشتیبانی از پروژه‌های تحقیقاتی پیشرفته.

W3- کمبود نیروی انسانی متخصص تمام‌وقت: تعداد محدود پژوهشگران و کارکنان تمام‌وقت، که ظرفیت اجرایی مرکز را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

W4- فقدان واحد تجاری‌سازی: نبود ساختاری منسجم برای تبدیل دستاوردهای پژوهشی به محصولات تجاری و بازارپذیر.

W5- ضعف در برندسازی علمی: عدم تبلیغات کافی برای معرفی دستاوردها و جایگاه مرکز در سطح ملی و بین‌المللی

 

فرصت ها (Opportunities)

 

O1- حمایت‌های ملی از نانوفناوری: سیاست‌های کلان کشور در راستای توسعه فناوری‌های نانو، که فرصت‌های مالی و زیرساختی را فراهم می‌کند

O2- تقاضای فزاینده صنعت دارویی: نیاز روزافزون صنعت به فناوری‌های نوین دارویی، که بستری برای کاربرد دستاوردهای مرکز ایجاد می‌کند.

O3- امکان جذب گرنت‌های بین‌المللی: فرصت دسترسی به منابع مالی و همکاری‌های بین‌المللی برای پیشبرد پروژه‌های تحقیقاتی.

O4- همکاری با اکوسیستم نوآوری: پتانسیل تعامل با شرکت‌های دانش‌بنیان، پارک‌های علم و فناوری و استارتاپ‌ها برای توسعه فناوری‌های جدید.

O5- رشد فناوری‌های همگرا: امکان بهره‌برداری از هم‌افزایی نانوفناوری با حوزه‌های زیست‌فناوری، هوش مصنوعی و علوم داده برای نوآوری‌های پیشرفته.

 

تهدیدها (Threats)

 

T1- رقابت فزاینده در سطح ملی و جهانی: پیشرفت سریع مراکز زیست پزشکی مانند نانوفناوری و زیست­فناوری دارویی در ایران و کشورهای دیگر ممکن است جایگاه رقابتی مرکز را در سطح ملی و بین‌المللی تضعیف کند، به‌ویژه اگر منابع و زیرساخت‌ها محدود باشند.

T2- چالش‌های تجاری‌سازی فناوری: دشواری در تبدیل نتایج تحقیقات نانوفناوری به محصولات تجاری به دلیل پیچیدگی‌های فنی، مقررات سخت‌گیرانه دارویی یا کمبود سرمایه‌گذاری بخش خصوصی.

T3- کمبود نیروی انسانی متخصص: مهاجرت نخبگان علمی یا عدم جذب متخصصان آموزش‌دیده در حوزه نانوفناوری دارویی می‌تواند ظرفیت پژوهشی مرکز را محدود کند.

T4- ناپایداری سیاست‌ها و کمبود منابع مالی: تغییرات مکرر در سیاست‌ها، آیین‌نامه‌ها و مقررات پژوهشی، همراه با تخصیص محدود بودجه تحقیقاتی از وزارت بهداشت، توانایی مرکز در اجرای پروژه‌های بلندمدت و نوآورانه را محدود می‌کند.

T5- تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌های همکاری علمی: تحریم‌های ناعادلانه بین‌المللی دسترسی به تجهیزات پیشرفته، منابع علمی و فرصت‌های همکاری بین‌المللی را دشوار کرده و بر کیفیت و کمیت پژوهش‌ها تأثیر منفی می‌گذارد.

T6- گرایش به پژوهش‌های کم‌کیفیت و کمبود همکاری داخلی: تأکید سیاست‌های کلان بر افزایش تعداد مقالات علمی، همراه با تمایل اندک پژوهشگران و نهادها به همکاری‌های مشترک، می‌تواند کیفیت پژوهش‌ها و هم‌افزایی علمی با مرکز را کاهش دهد

T7- نبود زیرساخت‌های اطلاعاتی و پذیرش محدود راهکارهای علمی: فقدان بانک‌های اطلاعاتی جامع و معتبر برای پژوهشگران، همراه با گرایش کم جامعه به پذیرش راهکارهای مبتنی بر شواهد علمی، توسعه و کاربرد دستاوردهای مرکز را با چالش مواجه می‌سازد.